Sinds deze week ben ik ambassadeur voor open source software en open standaarden (OSSOS) in het onderwijs en de zorg.
Ik was nog niet eerder ambassadeur, het is een hele eer. Open source software, dat klinkt heel technisch en dat is het ook. Maar gelukkig hoef je geen verstand van techniek te hebben om het te kunnen benutten. Het is overal en we beleven er als samenleving veel plezier aan. Wikipedia draait op open source software (Mediawiki) en het internet draait grotendeels op servers die gebruik maken van dat soort software.
De nieuwe website www.rijksoverheid.nl draait op open source software van het Nederlandse bedrijf Hippo. In het verlengde van de software en de standaarden ligt open content: kennis delen op een manier die het traditionele auteursrecht omzeilt. ‘Alle rechten voorbehouden’ wordt ’sommige rechten voorbehouden’. Voor meer informatie kun je <l>terecht op de website van Creative Commons.
Als je het op je in laat werken dan is die beweging naar ‘open’ nogal wat. Stel je voor dat we acht jaar geleden een weddenschap hadden gehouden over de vraag wat in 2010 de meest succesvolle digitale encyclopedie zou zijn. De opties: Microsoft Encarta, Brittanica en Wikipedia. Maar weinig mensen zouden gegokt hebben op het piepkleine, straatarme Wikipedia. Toch is dat de wat er gebeurd is. De miljarden van Microsoft en de eeuwenlange traditie van Brittanica hebben het afgelegd tegen een ‘crowd’ van vrijwilligers. Alle managementboeken kunnen het raam uit.
Wat doet een OSSOS-ambassadeur? Helpen om de ambities van deze regering rond open source te realiseren. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, maar dat wil niet zeggen dat we het niet moeten proberen. De belangrijkste stap is wat mij betreft dat iedere publieke instelling in Nederland zorgt dat alle kritische systemen in de organisatie draaien op open standaarden. Zolang dat niet het geval is een organisatie ‘locked in’, het zit klem in de standaarden van de leverancier. Dankzij open standaarden kan een organisatie makkelijker overstappen naar een andere leverancier en dat soort concurrentiedruk gaat ons bakken met publiek belastinggeld besparen.
Het komende jaar ben ik samen met de mensen van het programmabureau Nederland Open in Verbinding (NOiV) op zoek naar organisaties in het onderwijs en de zorg die er wel zin in hebben. Het begint gelukkig niet bij nul. De Open Universiteit en Kennisnet timmeren bijvoorbeeld al flink aan de weg in het onderwijsveld. Maar we zoeken meer onderwijs- en zorginstellingen die voorop willen lopen. Het gaat om de ‘early adopter’, de groep van zo’n vijftien procent die als eerste vernieuwing oppakt. Met die kopgroep wil ik het komende jaar aan de slag om een aantal mooie showcases binnen het onderwijs en de zorg zichtbaar te maken.
Want niets heeft zoveel succes als succes.
(Origineel verschenen in Binnenlands Bestuur op 13-11-09)
